COP31’de Rio Sinerjisi: İklim, Doğa ve Çölleşme Çalışmaları Tek Çatıda Toplanıyor
Antalya'daki COP31'de iklim, biyolojik çeşitlilik ve çölleşme sözleşmeleri Rio Sinerjisi başlığında birleşiyor. Yeni bir kurum kurulmayacak, çalışmalar ülkelerin gönüllülüğüyle başlayacak.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, BM’nin iklim, biyolojik çeşitlilik ve çölleşme sözleşmelerini “Rio Sinerjisi” adıyla bir araya getiriyor. Antalya’da süren COP31’in 9. günü bu temaya ayrıldı. Gün boyunca okyanus ve deniz ekosistemleri, iç sular, kıyıların iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı, mavi ekonomi, biyolojik çeşitlilik ve ormanların yeniden canlandırılması ele alınıyor.
Üç sözleşme, ortak zemin
Rio Sinerjisi, 1992’de Brezilya’nın Rio de Janeiro kentinde yapılan BM Dünya Zirvesi’nden çıkan üç anlaşmayı kapsıyor: BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC), BM Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi (CBD) ve BM Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi (UNCCD). Her birinin ayrı bir taraflar konferansı var. COP31 Başkanlığı, aynı toprak, su ve ekosistemler üzerinde çalışan bu üç süreci birleştirip COP31’in 10 eylem gündemi başlığından biri olarak sunuyor.
Bakanlığın Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürü Prof. Dr. Kasım Yenigün, Rio Sinerjisi çalışmalarından sorumlu. UNCCD’nin Türkiye Odak Noktalığı’nı da yürüten Yenigün’e göre üç sözleşmenin ortak noktasının büyük kısmını arazi, toprak ve su kaynakları oluşturuyor. Bu alanlara ayrılan emeği, zamanı ve finansmanı birleştirip belirli hedeflere odaklanmak sinerjinin temel fikri.
Yeni kurum ve maliyet yok
COP31 kapsamında Rio Sinerjisi Eylem Çalışma Grubu kuruldu. Yenigün, yeni bir yapı ya da maliyet kalemi oluşturmayı düşünmediklerini söyledi. Amaç, ülkelerin bu alandaki uzmanlarını ve fonlarını bir araya getirip her ülkenin stratejik hedeflerine odaklanan çalışma grupları kurmak. Çalışmalar ülkelerin gönüllülüğüyle başlayacak.
Hazırlık yaklaşık bir yıldır sürüyor. 40 civarında ülke, 50 civarında uluslararası kuruluş ve sivil toplum örgütüyle çalışıldı. Antalya’da G20 kapsamında bir diyalog toplantısı yapıldı. Moğolistan’daki Çölleşmeyle Mücadele COP’unda ve Erivan’daki Biyolojik Çeşitlilik COP’unda da teknik ve üst düzey toplantılar düzenlendi.
Şehirler için bitki rehberi
Rio Sinerjisi’nin öncelikleri arasında doğa temelli çözümler var. Yenigün’e göre her şehrin karbon yutak alanlarında, peyzaj çalışmalarında ve yeşil dönüşümde o bölgenin iklime uyumlu bitkileri kullanılacak. Bakanlık, karbon tutumunu artıracak ve kuraklığa dayanıklı bitkileri belirleyerek her şehir için ayrı bir bitki rehberi hazırladı. Yeni dönemde bu rehberler kullanılacak.
COP31 Alanı bir açık hava bitki müzesi
COP31 Alanı’nda dünyanın farklı ülkelerinden getirilen bitkiler sergileniyor. Yenigün, bu bitkilerin rastgele seçilmediğini, ülkelerin kendi biyoçeşitlilikleri için odaklandığı ve bölgelerinin kimliğini temsil ettiğini düşündüğü türler olduğunu söyledi. Ortaya bir açık hava bitki müzesi çıktığını belirten Yenigün, bunu COP’un farklı bir başarısı olarak değerlendirdi. COP Başkanı ve Bakan Murat Kurum da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, dünyanın dört bir yanından gelen köklerin aynı toprağın umudu olduğunu yazdı.
Katılımcılardan görüşler
Nijeryalı iklim avukatı Faith Osahenrumwen İdemudia, biyolojik çeşitlilik kaybına yıllarca gereken önemin verilmediğini, özellikle Küresel Güney’de büyük kayıp yaşandığını söyledi. UNFCCC’nin ve COP31’in bu konuyu daha fazla ele alması gerektiğini ifade etti.
Pakistan heyetinden Muhammad Siddiq Khan, alandaki bitkilerin bir kısmının ülkesinde de bulunduğunu belirtti. Bu bitkilerin korunması ve çiftçilerin bilinçlendirilmesi gerektiğini söyleyen Khan, mangrovların karbonu en iyi emen kaynaklardan biri olduğunu, dünya genelinde dikilip korunması gerektiğini ekledi.
Gençlik ve iş gücü gelişimi alanında çalışan bir kuruluşu temsil eden ABD’li gözlemci Amy Ruth West Walker ise konferans alanındaki yeşilliğin kendisini etkilediğini anlattı. Biyolojik çeşitliliğe sahip gerçek peyzajları görmenin, ne için mücadele edildiğini hatırlattığını söyledi.

