İlker Kahramanoğlu over kanserinde HIPEC yönteminin sınırlarını anlattı

Tıbbi adıyla over kanseri olarak bilinen yumurtalık kanserinde cerrahi müdahale, hastalığın karın zarına ve çevre organ yüzeylerine yayılma riski nedeniyle çoğu zaman sadece yumurtalık dokusuyla sınırlı kalmıyor.

Hastalığın yayılma derecesi, kitlenin biyolojik nitelikleri ve kişinin genel fiziki direnci uygulanacak tedavi haritasını doğrudan şekillendiriyor. Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, kamuoyunda sıcak kemoterapi adıyla bilinen yöntemin cerrahi operasyonlardaki rolünün doğru kavranması gerektiğini vurguluyor. Yöntemin her vakada standart bir biçimde devreye sokulamayacağını hatırlatan Kahramanoğlu, uygulamanın yalnızca doğru zamanlama ve uygun hasta grubunda cerrahiye destek verebileceğinin altını çiziyor.

Ameliyat esnasında mikroskobik hücreleri hedefleyen sistem

Tıp literatüründe hipertermik intraperitoneal kemoterapi olarak tanımlanan HIPEC, ısıtılan kemoterapi solüsyonunun cerrahi esnasında özel bir mekanizma vasıtasıyla karın boşluğunda belli bir süre devridaim ettirilmesi prensibine dayanıyor. Cerrahi ekibin gözle görülen kitleleri çıkarmasının ardından devreye alınan işlem, geride kalması muhtemel mikroskobik kanser hücrelerini yok etmeyi amaçlıyor. Verilecek ilacın cinsi, derecesi ve işlem müddeti önceden belirlenen protokole göre yürütülüyor.

Söz konusu tekniğe dair yanlış algılara işaret eden Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, konuyu şu sözlerle aydınlatıyor: “Sıcak kemoterapi, ameliyatta çıkarılması gereken tümörlerin yerine geçen bir yöntem değildir. Cerrahiyi tamamlayabilir, ancak yetersiz tümör temizliğini telafi edeceği düşünülmemelidir. Ameliyat sonrasında gerekli olan diğer kemoterapi tedavilerinin de yerini tutmaz.”

Cerrahideki birincil gaye ve bilimsel araştırmalar

Yumurtalık kanseri operasyonlarında esas hedefin hastayı riske atmadan tümöral odakları bütünüyle temizlemek olduğunu söyleyen Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, süreci şöyle özetliyor:

“Amacımız, güvenli biçimde gözle görülür tümör bırakmamaktır. Bunun için karın içindeki hastalığı bir bütün olarak değerlendirmek gerekir. Bazı hastalarda bağırsak, diyafram yüzeyi veya diğer bölgelerdeki tümör odaklarının da çıkarılması gerekebilir. Her aşamada tümörün temizlenmesi kadar hastanın güvenliğini ve ameliyat sonrası iyileşmesini de gözetiyoruz.”

Yöntemin klinik faydasını ortaya koyan en sağlam bilimsel veriler, cerrahi öncesinde kemoterapi sürecini tamamlayarak ameliyata alınan evre III epitelyal yumurtalık kanseri vakalarından elde ediliyor. Bu gruptaki kişiler üzerinde yapılan OVHIPEC-1 çalışmasının uzun vadeli çıktıları, operasyona sıcak kemoterapi eklenmesinin hastalığın nüksetmesini geciktirdiğini ve sağkalım süresini uzattığını gösteriyor. Bununla beraber ilk nüksün yaşandığı, platin bazlı ilaçlara olumlu yanıt veren ve kitlelerin tamamen temizlenebildiği hastalarda da benzer kazanımlar bildiriliyor. Ancak bu hasta kümesinde ağır yan etki riskindeki artış nedeniyle kazanım ve risk dengesinin hassasiyetle tartılması gerekiyor.

Çok disiplinli hazırlık ve kılavuzların önerisi

Mevcut klinik verilerin tüm evrelere ve tümör tiplerine uyarlanamayacağını belirten Kahramanoğlu, hastanın genel kondisyonu, böbrek kapasitesi, ilaçlara yanıtı ve ameliyatın kapsamının belirleyici parametreler olduğunu kaydediyor. Güncel ASCO kılavuzu da operasyon öncesi kemoterapi gören, böbrek fonksiyonları ve genel durumu elverişli evre III hastalarda bu tekniğin cerrahi sırasında önerilebileceğini aktarıyor.

Tedavi kararına dair değerlendirmelerini sürdüren Kahramanoğlu, “Bir tedavinin uygulanabiliyor olması, o hasta için mutlaka gerekli olduğu anlamına gelmez. Önce bu uygulamadan beklediğimiz yararı belirliyoruz. Sonra olası yan etkileri ve hastanın sağlık durumunu birlikte ele alıyoruz. Kararı, hastamıza seçenekleri açıkça anlatarak veriyoruz” diyor.

İleri evre vakalarda kimi zaman doğrudan ameliyatla başlanırken, kimi zaman önceliğin kemoterapiye verilmesi gerekebiliyor. Doğru yol haritasının çizilmesi jinekolojik onkoloji değerlendirmesiyle mümkün oluyor. Geniş kapsamlı operasyonlar cerrahi tecrübenin yanında anestezi, yoğun bakım gerekebilecek durumlar, tıbbi onkoloji ve ameliyat sonrası bakım ünitelerinin tam koordinasyonunu şart koşuyor. Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, hedefin yalnızca cerrahiyi bitirmek değil, hastanın tüm tedavi sürecini planlamak olduğunu belirterek, sıcak kemoterapinin bilimsel kanıtlarla örtüşen bir planın parçası olduğu zaman değer kazandığını aktarıyor.