TÜBA Üyesi Prof. Gürsan, COP31’de Gıda ve Su Güvenliği İçin Biyoalgılayıcıları Anlattı
TÜBA Üyesi Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan, COP31'de gıda ve su güvenliğini koruyan biyoalgılayıcı teknolojilerini anlattı.

COP31 kapsamında Yeşil Bölge’de düzenlenen “Gıda, Tarım ve Sağlık” oturumunda TÜBA Asli Üyesi Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan, gıda ve su güvenliğinde kullanılan biyoalgılayıcı teknolojilerini ele aldı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın düzenlediği oturumda Gürsan, “Gıda ve Su Güvenliğine Yönelik Biyoalgılayıcılar” başlıklı sunumunu gerçekleştirdi.
İklim değişikliğinin gıda ve suya etkisi
Gürsan, sıcaklık ve yağış rejimlerindeki değişimlerin tarımsal üretimi, su kalitesini ve insanların gıda ve su kaynaklı tehlikelere maruz kalma riskini artırdığına dikkat çekti. Sunumda, bu tehditlerin erken tespitinde biyoalgılayıcıların üstlenebileceği rol değerlendirildi.
Çalışma prensipleri ve tespit edilen maddeler
Aptamer, antikor ve enzim gibi biyolojik tanıma elemanları, hedef maddelerle kurduğu etkileşimi ölçülebilir sinyallere dönüştürüyor. Bu sistemlerin mikotoksinler, patojenler, pestisitler ve antibiyotik kalıntılarının belirlenmesinde kullanılabildiği aktarıldı. Gıda güvenliği başlığında zearalenon, patulin ve aflatoksin B1 gibi mikotoksinlere yönelik çalışmalar ele alındı. Su güvenliği kapsamında ise ağır metal iyonları, ilaç kalıntıları ve mikrobiyal kirliliğin izlenmesine yönelik sensör yaklaşımları paylaşıldı.
Saha uygulamaları ve güvenilirlik
Taşınabilir okuyucular ve akıllı telefon destekli ölçüm teknolojilerinin, gıda ve su kaynaklı tehlikelerin laboratuvar dışında hızlı biçimde taranmasına imkân sağlayabileceği belirtildi. Gürsan, bu sistemlerin sahada güvenilir sonuç verebilmesi için seçicilik, matriks etkisi, geri kazanım ve tekrarlanabilirlik gibi performans ölçütlerinin gerçek örnekler üzerinde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Sonuçların uygun referans yöntemlerle karşılaştırılmasının da teknolojinin uygulamaya aktarılması açısından belirleyici olduğunu ifade etti.
Oturumda ayrıca tarım ve gıda güvenliği, sulama ve su verimliliği, gıda sistemleri ile iklim değişikliği ve sağlık konuları farklı kurum ve uzmanların katkılarıyla değerlendirildi. Programda TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM), HEKTAŞ ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) temsilcileri de sunum yaptı.

